Chuyển mạnh từ thu hút vốn sang phát triển nền tảng đầu tư chiến lược quốc gia

- Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định đổi mới mạnh mẽ định hướng thu hút đầu tư nước ngoài, lấy chất lượng, chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo và hiệu quả lan tỏa đối với nền kinh tế làm tiêu chí chủ yếu.

Bộ Chính trị vừa ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, đặt mục tiêu đưa Việt Nam trở thành điểm đến có sức cạnh tranh trong thu hút nguồn vốn nước ngoài trung và dài hạn chất lượng cao, góp phần tạo động lực quan trọng thực hiện thành công các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 và năm 2045.

Thay mặt Bộ Chính trị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ký ban hành nghị quyết.

Nghị quyết đánh giá, sau gần 40 năm đổi mới và mở cửa, khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã không ngừng phát triển, bổ sung nguồn lực quan trọng cho đầu tư phát triển, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng, mở rộng thị trường xuất khẩu, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực và tiếp nhận công nghệ, phương thức quản trị tiên tiến.

Tuy nhiên, chất lượng và hiệu quả thu hút, quản lý, sử dụng đầu tư nước ngoài vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế của đất nước và yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Tỷ lệ dự án thâm dụng lao động, tài nguyên, đất đai, năng lượng còn cao; tỷ lệ nội địa hóa và giá trị gia tăng hình thành tại Việt Nam còn thấp; liên kết với doanh nghiệp trong nước chưa chặt chẽ; hoạt động chuyển giao công nghệ còn hạn chế.

Trong bối cảnh Việt Nam đang xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nâng cao năng lực tự chủ chiến lược, Bộ Chính trị yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy chủ yếu thu hút vốn sang tư duy phát triển nền tảng đầu tư chiến lược quốc gia; từ thu hút đầu tư theo địa giới hành chính sang thu hút theo cụm ngành, chuỗi giá trị và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; lấy chất lượng, hiệu quả, chuyển giao công nghệ, tham gia chuỗi cung ứng và giá trị gia tăng làm tiêu chí chủ yếu.

Nghị quyết khẳng định kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là một bộ phận quan trọng của nền kinh tế quốc gia, được Nhà nước khuyến khích phát triển lâu dài, đối xử bình đẳng và cạnh tranh lành mạnh với các khu vực kinh tế khác theo quy định của pháp luật. Đồng thời, nhấn mạnh yêu cầu phát triển khu vực kinh tế này gắn với nâng cao hiệu quả, năng lực tự chủ chiến lược, sức cạnh tranh của nền kinh tế, tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng toàn cầu, đóng góp tích cực vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Bộ Chính trị cũng yêu cầu phát triển đồng bộ hệ sinh thái đầu tư nước ngoài gắn với chiến lược phát triển doanh nghiệp trong nước, thị trường vốn, trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, khu kinh tế, khu công nghiệp, khu công nghệ cao, trung tâm đổi mới sáng tạo, hạ tầng logistics, dữ liệu và năng lượng. Nhà nước bảo đảm môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, ổn định, nhất quán, có khả năng dự báo cao, bảo hộ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư theo quy định của pháp luật.

Về mục tiêu, đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu thuộc nhóm dẫn đầu ASEAN về môi trường đầu tư kinh doanh, năng lực cạnh tranh, đổi mới sáng tạo, chất lượng dịch vụ công và năng lực tiếp nhận các dự án đầu tư nước ngoài chất lượng cao.

Giai đoạn 2026-2030, cả nước phấn đấu thu hút khoảng 200-300 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài đăng ký, tương đương 40-50 tỷ USD mỗi năm; vốn thực hiện đạt khoảng 150-200 tỷ USD, tương đương 30-40 tỷ USD mỗi năm.

Nghị quyết đặt mục tiêu 75% vốn đầu tư nước ngoài đến từ các nền kinh tế phát triển có tiềm lực về công nghệ, vốn và quản trị hiện đại; số lượng tập đoàn đa quốc gia trong danh sách Fortune 500 có hoạt động đầu tư tại Việt Nam tăng 30%; thu hút ít nhất 3 tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới đặt trụ sở, văn phòng hoặc trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) tại Việt Nam.

Đến năm 2030, tỷ lệ nội địa hóa trung bình trong các ngành công nghiệp chủ lực đạt từ 45-50%; phấn đấu có khoảng 10.000 doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, trong đó có từ 500-1.000 nhà cung ứng cấp I; tỷ trọng lao động qua đào tạo đạt khoảng 80%; tỷ lệ khu công nghiệp sinh thái chiếm khoảng 10% tổng số khu công nghiệp trên cả nước. Đồng thời, phấn đấu trước năm 2030, thị trường chứng khoán Việt Nam được tổ chức MSCI nâng hạng.

Tầm nhìn đến năm 2045, khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài phát triển hiệu quả, bền vững, gắn kết chặt chẽ với kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân; đưa Việt Nam trở thành một trong những trung tâm sản xuất, dịch vụ, đổi mới sáng tạo và điều hành khu vực có sức cạnh tranh cao ở châu Á, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài phấn đấu chiếm khoảng 25% tổng vốn đầu tư toàn xã hội và đóng góp khoảng 30% GDP của cả nước.

Để thực hiện các mục tiêu trên, nghị quyết đề ra nhiều nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm như đổi mới tư duy và nhận thức về vị trí, vai trò của kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài; hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; nâng cấp cơ sở hạ tầng phục vụ thu hút đầu tư chiến lược; đổi mới định hướng thu hút đầu tư theo ngành, lĩnh vực và địa bàn; thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế số, chuyển giao công nghệ và tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong nước.

Trong đó, các lĩnh vực ưu tiên thu hút đầu tư nước ngoài gồm công nghiệp điện tử, chip bán dẫn và thiết bị số; trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, Internet vạn vật và chuỗi khối; công nghệ sinh học và y sinh tiên tiến; công nghệ năng lượng và vật liệu tiên tiến; công nghiệp xanh; logistics hiện đại; dịch vụ tài chính, thương mại, đổi mới sáng tạo và các dịch vụ có giá trị gia tăng cao.

Nghị quyết cũng nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy kiến tạo phát triển, quản trị hiện đại, điều hành theo kết quả; khắc phục tình trạng cạnh tranh thu hút đầu tư theo số lượng; kiên quyết không đánh đổi môi trường, tài nguyên, an sinh xã hội và an ninh kinh tế để đổi lấy tăng trưởng đơn thuần.

Bộ Chính trị giao các cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị liên quan xây dựng chương trình, kế hoạch hành động, hoàn thiện thể chế, chính sách và bố trí nguồn lực cần thiết nhằm triển khai hiệu quả Nghị quyết số 10-NQ/TW trong thời gian tới.